مفصل زانو به عنوان بزرگترین و پیچیده ترین مفصل بدن نوعی مفصل لولایی در نظر گرفته میشود زیرا دو نوع حرکت اصلی آن فلکشن و اکستنشن هستند .با این وجود از آنجائیکه چرخش استخوان تیبیا یک جزء ضروری در حرکت زانو است بنابراین زانو یک مفصل لولایی حقیقی نیست.

آسیبهای مفصل زانو بعد از آسیبهای مچ پا شایعترین آسیبهای مفصلی در ورزش است.

http://آناتومی و حرکت شناسی زانو

مفصل زانو در واقع شامل دو مفصل متصل بهم پاتلوفمورال و تیبیوفمورال است که سطوح مفصلی آنها با هم یکی شده است.

حرکات اصلی مفصل زانو شامل فلکشن (خم شدن) و اکستنشن (بازشدن) و حرکات فرعی شامل چرخش داخلی و چرخش خارجی که به میزان کم صورت میگیرد.

حرکت خم شدن و باز شدن در بالای مینیسک در صورتی که چرخش داخلی و خارجی در زیر منیسک انجام میشود.

عضلات كنترل كننده حركات زانو:

1- حركت خم شدن توسط عضلات همسترينگ – راست داخلی – خياطه

2- حركت بازشدن بوسيله عضلات چهار سرران

3- چرخش خارجی توسط دوسررانی

4- چرخش داخلي بوسيله عضلات نيم وتری – نيمه غشايی – راست داخلی – خیاطه کنترل می شود.

ثبات مفصل زانو متاثر از عوامل زیر است :

1- عضلات : که کنترل حرکات زانو را نیز انجام می دهند.

2-  بافتهای پيوندی اطراف مفصل شامل کپسول و رباط های مفصلی

اين مفصل بدليل ساختار خاص خود در برابر نيروهايی كه از طرفين بر آن وارد ميشود و همچنين در مقابل حركات چرخشي بدون محافظ و دفاع مي باشد.

http://آسیب و بازتوانی در زانوی ورزشکاران

انواع صدمات وارده بر مفصل زانو:

1- نیروهای وارده بر جانب خارجی

2- نیروهای وارده بر جانب داخلی

3- نیروهای ناشی از باز شدن یا خم شدن بیش از حد

4- حركت چرخش بدون برخورد بدنی

آسيب منيسک :

منیسک ساختاری از جنس غضروف محکم و قابل ارتجاع که در فضای مفصلی زانو قرار دارد.منیسک داخلی شبیه حرف c ومنیسک خارجی بیشتر شبیه حرف o می باشد.

عملکرد منیسک:

1- تعدیل فشار وارده بر مفصل زانو

2- کمک به پایداری مفصل زانو

3- تامین حس عمقی

4- لغزندگی مفصل

 5- عمق داده به حفره مفصل

تغذیه منیسک:

تغذیه منیسک در قسمت محیطی بوسیله یک شبکه عروق ،در قسمت مرکزی از طریق مایع سینوریال(مفصلی)و 3/1 میانی از یک روش تغذیه مختلط بهره می گیرد.

منیسک داخلی بدلیل ارتباط به MCL و کپسول مفصلی دارای تحرک کمتری نسبت به منیسک خارجی بوده و نتیجتا” بیشتر دچار آسیب میشود.

آسیب منیسک داخلی 80تا90٪بیشتر از منیسک خارجی رخ میدهد.

پارگی منیسک داخلی:

پارگی اغلب در 3/1خلفی منیسک داخلی اتفاق می افتد و در افراد جوان به شکل طولی یا عمودی بروز می کند که بیشتر با آسیب ACL همراه است. با بالارفتن سن، منیسک شکننده تر شده و پارگی راحت تر ایجاد میشود.

پارگی منیسک خارجی اغلب در 3/1 میانی و در هرسنی می تواند رخ دهد.

مکانیسم آسیب:

شایعترین مکانیسم آسیب ترکیب، تحمل وزن با چرخش داخلی یا خارجی در هنگام اکستانسیون یا فلکسیون زانو است. یک نیروی واروسی یا والگوسی نیز ممکن است باعث پارگی منیسک توام با پارگی لیگامانهای ACL-LCL-MCL شود.

علائم پارگی منیسک :

1- درد موضعی در خط مفصلی زانو

2- تورم (افیوژن) اگر سریع ایجاد شود به احتمال زیاد پارگی در بخش محیطی، به همراه پارگی ACL منجر به هماتروز شده است.در صورتیکه روند کندی داشته باشد بیشتر تجمع مایع مفصلی می باشد.

3- محدودیت حرکت مفصل زانو

4- شنیدن صدای کلیک یا پوپ

5- قفل شدن زانو

6- در نهایت لاغری و آتروفی عضله چهار سرران دیده میشود.

تشخیص براساس:

1-شرح حال

2- معاینه فیزیکی  

3-MRI

برخورد با آسیب منیسک :

از آنجائیکه در بعضی مواقع کادر پزشکی درکنار ورزشکاران وجود ندارد ،مربی اولین فردی است که بامصدوم روبرو میشود ،بنابراین بهتراست مربیان با آسیبهای ورزشی آشنایی داشته باشند .دربرخورد با آسیب ورزشی بایستی اصول RICE را انجام داد.

استراحت،بستگی به شدت آسیب متفاوت می باشد.

یخ درمانی – سرما درمانی :هر 1.5تا 2ساعت 20تا25 دقیقه توصیه میشود.در صورتیکه یخ بطور مستقیم و طولانی مدت روی عضو آسیب دیده قرار گیرد ،می تواند باعث آسیب بافتی و یخ زدگی شود.از گذاشتن کیسه یخ بر روی زخم اجتناب شود.

 Compress پانسمان و بانداژ فشاری

 Elevation  بالانگهداشتن عضو

اصول RICE حداقل 24تا 48 ساعت توصیه میشود .همزمان با اصول RICEاز داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی می توان استفاده نمود.

ملاحظات توانبخشی:

اغلب در افراد ورزشكار روش انتخابي ، جهت درمان اوليه پارگي منيسك روش منتظرانه به شكل انتظار و مشاهده است. اگر همكاري بين پزشك -فيزيوتراپ و ورزشكار به بهترين نحو انجام پذيرد در برخي افراد ممكن است اين علائم چنان كاهش يابد كه ديگر نيازي به جراحي نباشد.

اما بعضا ديده ميشود ورزشكاران در برگشت به ميادين ورزشي عجله مي كنند و به محض كاهش علائم و يافته ها به فعاليت باز گشته كه باعث آسيب مجدد كه به مراتب شديدتر از قبل مي باشد مبتلا شده و دربسياري موارد درمان ومداخله جراحي ضرورت پيدا ميكند.

بازگشت به فعاليت :

عموما” ورزشكار مبتلا به آسيب منيسک زمانی می تواند به فعاليت كامل برگردد كه :

1- در هنگام فعاليت تورم مفصلي ايجاد نشود.

2- دامنه حركتي كامل را بدست آورده باشد.

3- قدرت خم شدن(فلکشن) و بازشدن (اكستنشن)دوطرفه يكسان باشد.

4- ورزشكار بتواند تست های كاربردی ويژه ورزشی از قبيل لی لی كردن – گام برداشتن از پهلو را با موفقيت انجام دهد.

زمان بازگشت به فعالیت ورزشی بستگی به میزان‌آسیب و ترمیم انجام شده دارد.دامنه کامل حرکت مفصلی برای برآورده کردن نیازهای رشته مربوطه ضروری است.

گرداورنده : سید حسین نجفی زاده